ZVORNIK

Zvornik je grad na rijeci Drini, na njenom donjem toku, na općinskom prostoru brdskog karaktera sa najvišom nadmorskom visinom od oko 900 metara, dok je nadmorska visina na rijeci Drini u gradu 130 metara, a prosječna nadmorska visina u središtu grada 146 metara. S obzirom na činjenicu da su prostori prostrane Glasinačke visoravni od Zvornika udaljeni tek nešto više od 60 km, te da tu nema značajnijih prirodnih planinskih barijera, a kako su glasinački prostori već prilično istraženi, moglo bi se zaključiti da su u antičko doba ilirska plemena Autarijata nastanjivala i prostor zvorničke općine, sve do same rijeke Drine. Prvi spomen Zvornika datira iz 1410. godine; grad se zvao Zvonik, po visokom zvoniku katoličke crkve koju su izgradili i održavali tadašnji bosanski franjevci, što su u Bosnu stigli u drugoj polovini 13. stoljeća. Dubrovčani su za potrebe svoje Dubrovačke republike na njenom najznačajnijem trgovačkom putu, i u Zvorniku kao i u srednjovjekovnoj Foči, Goraždu, Višegradu, imali svoju veoma jaku trgovačku koloniju. Trgovalo se najviše srebrom i drugim mineralima iz rudnika nedaleko od Zvornika, ali je bilo razvijeno i zanatstvo, te zanatski proizvodi tog vremena. U drugoj polovini 15. stoljeća u Zvorniku je, međutim, mnogo manje Dubrovčana jer su zbog svojih poslova preselili u susjednu Srebrenicu u čijoj okolini su bili za njih aktivni rudnici i brojni rudari Sasi iz germanske Evrope. Uspostavom osmanske vlasti u tadašnjoj Bosni, u okviru Bosanskog ejaleta, s početka su bila osnovana tri sandžaka: Bosanski sa sjedištem u Sarajevu, Hercegovački sa sjedištem u Foči, te od 1480. Zvornički sa sjedištem u Zvorniku. Osmanlije Zvornik tretiraju kao veoma važan strateški grad na Drini, šire ga i razvijaju tako da ubrzo nastaju Gornji i Donji grad Zvornik. U okviru austrougarske vlasti u Zvorniku ne dolazi do industrijalizacije i brzog razvoja kapitalističke privrede onog vremena, jer novim vlastima tada Zvornik još nije bio siguran za kapitalna ulaganja. U gradu su dominirali urbana privreda, zanatstvo i trgovina. Razdoblje između 1945.-1992. zasigurno je najplodnije razdoblje u polumilenijskom postojanju grada Zvornika, i to usljed poslijeratne obnove, razvoja proizvodnih kapaciteta, zapošljavanja građana, osnivanja obrazovnih institucija itd. Tokom agresije na BiH 1992.-1995., u Zvorniku kao i u drugim bosanskim gradovima uz rijeku Drinu desili su se strahoviti zločini; na prostoru općine Zvornik istražen je i otkriven najveći broj primarnih i sekundarnih masovnih grobnica.