VISOKO

Visoko je grad, po mnogo čemu osobit - po historijskom značaju i svom položaju, kao i mentalitetu ljudi, smješten na izuzetno lijepom geografskom položaju sa nadmorskom visinom od 422 metra, kroz koji protiče rijeka Bosna i pritoka joj, Fojnica. Istraženo je da su ljudske zajednice na prostoru Visokog živjele još 4.000 godina prije nove ere; arheolozi i naučnici su lokalitet Okolište proglasili jednim od najznačajnijih neolitskih nalazišta u Evropi. Prije dolaska Rimljana na prostore zapadnog Balkana, na prostoru Visočkog polja živjelo je ilirsko pleme Desidijati, a onda i stari Kelti... Ovdje je u srednjem vijeku bilo sjedište hijerarhije tadašnje Bosanske bogumilske crkve - krajem 12. stoljeća Kulin ban (1180.-1204.) podiže svoju crkvu u Biskupićima. Prvo spominjanje imena grada Visokog desilo se 1. septembra 1355. u čuvenoj Povelji, tada bana bosanskog Tvrtka I Kotromanića pod nazivom: "... in castro nostro Visoka vocatum...". Visoko i njegova okolina riznica su velikog kulturno-historijskog bogatstva srednjovjekovne Kraljevine Bosne. Čuvena Ploča Kulina bana pronađena u Biskupićima 1898. godine, a koja datira iz perioda 1185.-1202., jedan je od najznačajnijih historijskih spomenika bosanske državnosti, a Povelja Kulina bana izdata Dubrovčanima 1189. godine, napisana na starobosanskom jeziku u Visokom 29. augusta te godine, utemeljeno slovi za najstariji pisani bosanski državni dokument, te je takođe i jedan od najstarijih državotvornih dokumenata svih južnoslavenskih država i naroda. Franjevački samostan u Milama podignut je 1244. godine i bio je krunidbeno mjesto bosanskih kraljeva između 1377. i 1461. godine. Prvi bosanski kralj Tvrtko I Kotromanić, nakon dugog perioda bosanskih banova, krunisan je za kralja bosanskog upravo u Milama 1377. godine. Visočka tvrđava posebno je poznata po brojnim historijskim dokumentima, poveljama koje su u njoj bosanski banovi, a potom i bosanski kraljevi izdavali, da bi njima ustanovili i uredili političke i ekonomske odnose sa svojim susjedima. Tokom veoma dugog perioda u srednjem vijeku, grad - tvrđava Visoki bila je sjedištem srednjovjekovne bosanske države, njenih banova i kraljeva. Danas je stari grad Visoki jedan od najvrijednijih nacionalnih spomenika države Bosne i Hercegovine. U Osmansko doba, Visoko je bilo ugledni kadiluk, te je već tada bilo poznato kao jaka kožno-prerađivačka, trgovačka i zanatska kasaba; bilo je centar zanatstva, trgovine, kulturnog, obrazovnog i duhovnog života. Tokom okupacije Bosne i Hercegovine od Austro-Ugarske carevine, između 1878.-1918. godine, Visoko je bilo sjedište kotara u okviru Sarajevskog okruga. U socijalističkoj Jugoslaviji, Visoko se razvija na temeljima svojih ekonomskih tradicija iz osmanskog i austrougarskog perioda... Tokom agresije na Bosnu i Hercegovinu 1992.-1995. branitelji iz Visokog su djelovali na brojnim ratištima širom zemlje i dali veliki doprinos njenoj odbrani. Brojni su kulturno-historijski spomenici i turističke destinacije u Visokom: Zavičajni muzej Visoko - osnovan 1953. godine, Stari grad Visoki, Crkva sv. Prokopija, Tabačka džamija, Alaudinova (Šadrvanska) džamija, Samostan u Arnautovićima, Nakšibendijska džamija, Džafića han, Šerefudinova džamija, te je posebno zanimljiv svakako kompleks visočkih piramida na kojima se od 2005. godine aktivno izvode istraživačko-arheološke aktivnosti.