JABLANICA

Jablanica je smještena na sjeveru Hercegovine, između visokih i prostranih planina Prenja i Čvrsnice; Prenj sa 2103 mnm, a Čvrsnica sa 2216 mnm, uz rijeku Neretvu, kao i rijeku Ramu koja se u neposrednoj blizini uliva u Neretvu. Takođe je i grad koji se, osim na cestovnoj komunikaciji Konjic-Mostar, nalazi na raskrsnici puteva iz Hercegovine prema bosanskim zapadnim krajevima, prema Prozoru, Gornjem Vakufu, Bugojnu, Jajcu... Općinski prostor srednje je veličine sa površinom od 301 km², dok je urbani centar Jablanice na prosječnoj nadmorskoj visini od 202 metra, izgrađen na nekoliko terasa zbog specifičnosti terena. Područje na slivu rijeka Neretve i Rame naseljeno je bilo još u željeznom dobu, stari Iliri su ga nastanjivali intenzivno tokom posljednjeg milenija stare ere, i to u okviru plemena Autarijata i Ardijejaca, koje kasnije nastanjuju Rimljani sve do 476. godine nove ere, do propasti zapadnog Rimskog carstva, a u srednjem vijeku na području Jablanice veliki uticaj u narodu je imala Crkva bosanska, tako da su na oko 40 jablaničkih lokaliteta pronađeni i istraženi brojni stećci, njih gotovo 700. Jablanica za vrijeme osmanske uprave nije imala status kasabe što ga je dodjeljivala Porta u Stambolu, ali je strateški bila značajno mjesto na Neretvi, između Sarajeva i Mostara, a u vrijeme Austro-Ugarske imala je povoljne uslove za razvoj, uz svoje prirodne resurse, svakako što se nalazila na novoizgrađenoj željezničkoj pruzi na relaciji Sarajevo-Mostar. Eksploatacija i obrada jablaničkog granita, te šumskih bogatstava Prenja i Čvrsnice od Jablanice je vrlo brzo stvorila mjesto sa ubrzanim razvojem, posebno u periodu 1922.-1938. godine. Tokom Drugog svjetskog rata na prostorima Jablanice desila se jedna od najvećih bitaka u Evropi, "Bitka za ranjenike" poznata i kao "Bitka na Neretvi", koja je u historiju ratovanja ušla kao jedna od bitaka u kojoj je humanost najviše došla do izražaja. Po završetku Drugog svjetskog rata stvoreno je vještačko akumulaciono jezero i podignuta Hidrocentrala Jablanica 1951. godine. U Jablanici je herojima u čast 1978. godine otvoren Memorijalni spomen-kompleks u znak sjećanja na "Bitku za ranjenike" koji je vanredno zanimljiva turistička destinacija.