GORNJI VAKUF

Gornji Vakuf-Uskoplje nalazi se u vrhu Skopaljske doline, u gornjem toku rijeke Vrbas, između planina Vranice i Raduše, na nadmorskoj visini od 670 metara. Istraženo je da se život na ovim prostorima odvijao još u neolitu, te mlađem željeznom i bronzanom dobu, a zabilježeno da su, u Skopaljskoj dolini, živjeli stari Iliri iz plemena Sardeata, gradeći svoje nastambe uz rijeku i utvrde na uzvisinama i ravninama iznad rijeke. Tokom boravka Rimljana u Skopaljskoj dolini, Gornji Vakuf-Uskoplje bio je u sastavu tadašnje rimske provincije Dalmacija, koja se na sjeveru naslanjala na provinciju Panoniju, a cesta koju su Rimljani izgradili i dobro čuvali prolazila je kroz Skopaljsku dolinu. U srednjem vijeku je na ovom prostoru veoma značajna bila jaka utvrda Susid grad, koju neki historičari vežu za 1403. dok drugi za 1410. godinu, a te godine ga je Hrvoje Vukčić, zajedno sa još nekim okolnim naseljima, prodao ugarskom kralju... Veoma je mnogo stećaka, bogumilskih nadgrobnih spomenika u Gornjem Vakufu-Uskoplju, istraženo ih je i obilježeno gotovo 500. Osmanlije su na prostore Skopaljske doline upadali kao i na cijeli prostor srednjovjekovne bosanske države; u dva navrata, i prije čuvene Kosovske bitke, i to 1386. i 1388. godine, a tokom vladavine kralja Tvrtka II Kotromanića (1421.-1443.), vojni upadi na bosanske prostore su bili učestali sve do konačnog osvajanja 1463. godine, kada je pogubljen i posljednji bosanski kralj Stjepan Tomašević. Tada je pala i najjača utvrda u Skopaljskoj dolini - Prusac, koju su Osmanlije tri godine kasnije izgubili, pa ponovo osvojili 1503. godine. Prema općoj saglasnosti historičara, današnji grad Gornji Vakuf-Uskoplje utemeljen je plemenitom željom vakifa Mehmed-bega Stočanina, čiji je vakuf - džamiju sa mektebom i pratećim objektima, završio 1593. godine. Najzanimljivija turistička destinacija Gornjeg Vakufa-Uskoplja i njegove okoline svakako je Prokoško jezero na planini Vranici koje je poznato po endemičnom vodozemcu tritonu, koji živi u čistom jezeru na nadmorskoj visini od 1500 metara. Pored Prokoškog jezera, prelijepa turistička destinacija su i Ždrimačka jezera, u čijoj se blizini nalazi predivan vodeni buk - slap.